|
بررسی مشکلات صنفی پرستاران و ارائه راهکار و اخبار پرستاری و آموزش کنترل عفونت و مطالب سرگرم کننده
|
|
|
|
||||
|
مشهورترين نشانه بيماريهاي کبدي در بين مردم زردي است. زردي نشانه بيماري است نه خود بيماري. ۲- آيا زردي که در برخي نوزادان تازه متولد شده ديده ميشود، يک بيماري کبدي است؟ علت زرد شدن نوزادان بستگي به زمان وقوع دارد. در صورتيکه زرد شدن پس از روز سوم و تا پايان هفته اول تولد باشد، زردي فيزيولوژيک ناميده ميشود و در صورتيکه زردي پس از هفته اول تولد بروز کند، ممکن است به علت مصرف شير مادر باشد. ۳- هپاتيت چيست؟ هپاتيت يک بيماري است که کبد را متورم کرده و فعاليت آن را مختل ميسازد. ۴- هپاتيت ويروسي چيست؟ ۵- هپاتيت A چيست؟ ۶- هپاتيت B چيست؟ هپاتيت B به علت ويروس هپاتيت B ايجاد ميشود. آلودگي به ويروس هپاتيت B به سه حالت متفاوت ممکن است ديده شود که شامل هپاتيت حاد، هپاتيت مزمن و آلودگي بدون علامت است. ۷- هپاتيت B حاد به چه صورت تظاهر مينمايد؟ ۸- هپاتيت B مزمن به چه صورت تظاهر مييابد؟ در صورتيکه درگيري کبد بيش از ۶ ماه طول بکشد، بيماري را مزمن مينامند. در اين حالت علائم کمتري تظاهر مييابد و بيماري فقط از طريق بررسيهاي آزمايشگاهي شناخته ميشود. اين افراد بايد تحت نظر پزشک قرار گيرند. ۹- آلودگي بدون علامت در هپاتيت B به چه صورت است؟ در اين حالت فرد بدون هيچگونه نشانه باليني بيماري کبدي ويروس هپاتيت را در خون خود دارد و ميتواند آنرا به سايرين انتقال دهد. به اين افراد ناقل سالم ميگويند. ۱۰- چه اقداماتي براي ناقل سالم مورد احتياج است؟ فرد ناقل سالم احتياج به درمان و نمونه برداري ندارد. فقط براي کنترل کار کبد، بايد هر شش ماه يکبار توسط پزشک بررسي شود و رعايت دستورات بهداشتي براي عدم انتقال ويروس به سايرين را انجام دهد.لازم است براي اطرافيان فرد واكسيناسيون هپاتيت B انجام گردد. ۱۱- راههاي انتقال هپاتيت B کدام است؟ ۱- تولد از مادر آلوده به هپاتيت B ۱۲- هپاتيت B از چه راههايي انتقال نمييابد؟ هپاتيت B از طريق دست دادن، در آغوش گرفتن، بوسيدن، نشستن در کنار فرد آلوده و ساير تماسهاي معمول انتقال نمييابد. حضورافراد آلوده در محيطهاي کار و اجتماع بلامانع است. ۱۳- آيا ظرف غذاي فرد مبتلا به هپاتيت B بايد از بقيه جدا شود؟ خير-برخلاف هپاتيت A، ويروس هپاتيت B از راه خون و فرآوردههاي خوني و ديگر ترشحات بدن منتقل ميشود، بنابراين فرد مبتلا به هپاتيت B احتياجي به ايزوله شدن ندارد و فقط بايد از تماس نزديک با خون و بقيه ترشحات او پرهيز کرد. ۱۴- با توجه به اينکه در کشور ما، حدود ۳ ميليون ناقل هپاتيت B وجود دارد، براي جلوگيري از سرايت، آيا لازم است که واکسن هپاتيت به همه مردم تزريق شود؟ بنابه دلايل علمي واکسيناسيون در همه مردم لازم نيست. تزريق واکسن فقط در نوزادان و گروههاي در معرض خطر انجام ميشود.گروههاي در معرض خطر يعني کسانيکه در معرض يکي از راههاي انتقال ويروس قرار دارند.مانند پرسنل پزشکي و پيراپزشکي. ۱۵- اگر کسي به هپاتيت B حاد مبتلا شود، آيا بدين معني است که کبد خود را از دست ميدهد؟ خير- ۹۰ تا ۹۵ درصد افرادي که هپاتيت B حاد ميگيرند، با واکنش مناسب بدن خود بهبود مييابند و ويروس از بين ميرود.فقط تا ۵ درصد اين افراد مبتلا به هپاتيت مزمن ميشوند. در گروه مزمن هم اغلب افراد فقط ناقل سالم محسوب ميشوند و درصد کمي (۱۰-۵%) دچار عوارض شديد ميشوند. ۱۶- در ايران شايعترين راه انتقال ويروس هپاتيت B کدام است؟ در کشور ما شايعترين راه انتقال از مادر آلوده به نوزاد است. ۱۷- اگر همسر فردي ناقل هپاتيت B باشد. براي جلوگيري از ابتلا بقيه افراد خانواده بايد چه کار کرد؟ همسر و فرزندان بيمار و کسانيکه با وي در يک منزل زندگي ميکنند بايد واکسينه شوند و وسايلي که موقع استفاده از آنها احتمال ايجاد جراحت ميرود مثل مسواک، شانه و به خصوص تيغ ريش تراشي، بايد براي هر فرد منحصر به فرد باشد. ۱۸- به چه کساني واکسن هپاتيت B تزريق ميشود؟ - کليه نوزادن متولد شده از سال ۱۳۷۲ ۱۹- اگر يکي از دوستان و همکاران ناقل هپاتيت باشد، آيا لازم است که واکسن هپاتيت تزريق گردد؟ خير- روابط دوستانه، همکار بودن، داشتن رفت وآمد خانوادگي شانسي براي انتقال هپاتيت B ندارد، بنابراين نيازي به واکسيناسيون نيست. ۲۰- هپاتيت C چيست؟ هپاتيت C به علت ويروس هپاتيت C ايجاد ميشود. هپاتيت C حاد بر خلاف نوع Aو B تقريبا بدون علامت است و ممكن است علائم غير اختصاصي مانند سرماخوردگي و بي اشتهايي ايجاد نمايد. ۲۱- آيا هپاتيت C حاد مانند A و B ، اغلب خودبخود بهبود مييابد؟ متاسفانه خير - هپاتيت C حاد (۷۰تا ۸۵%) موارد تبديل به عارضهاي مزمن ميشود و باعث اختلال کارکرد کبد ميگردد. ۲۲- راههاي انتقال هپاتيت C چيست؟ - تزريق خون و فرآوردههاي خوني آلوده ۲۳- شايعترين راه انتقال هپاتيت C در كشور ما كدام است؟ درحال حاضر استفاده از سرنگهاي مشترک بين معتادان تزريقي شايعترين راه انتقال در کشور ماست. ۲۴-آيا ممکن است فردي هم هپاتيت C داشته باشد، هم هپاتيت B ؟ با توجه به راههاي مشترک انتقال اين دو ويروس پاسخ مثبت است. اغلب کسانيکه آلودگي به هر دو ويروس را دارند، معتادان تزريقي هستند. ۲۵- واکسن براي جلوگيري از انتقال هپاتيت C وجود دارد؟ تاکنون واکسني ساخته نشده که بتواند در برابر ويروس هپاتيت C مصونيت ايجاد کند. ۲۶- کدام ويروس هپاتيت از راه جنسي بيشتر منتقل ميشود؟ ويروس هپاتيت B بيش از هپاتيت C از راه تماس جنسي منتقل ميشود. موارد هپاتيت C ناشي از تماس جنسي غالباً در افرادي که شرکاي جنسي متعدد دارند ديده ميشود. ۲۷-آيا تاتوها باعث انتقال ويروس ميشود؟ بله – انواع خالکوبي و تاتو بويژه اگر در مکانهاي سنتي و آلوده انجام شود، هپاتيت B و C را منتقل ميکند. در صورت تمايل به انجام تاتو حتما از وسايل يکبار مصرف و مکانهاي مطمئن استفاده شود. ۲۸- راههاي پيشگيري از ابتلا به هپاتيت B و C کدام است؟ باتوجه به راههاي انتقال هپاتيت B و C راههاي پيشگيري عبارتند از: ۲۹- اگر لباس کسي آغشته به خون بيمار مبتلا به هپاتيت Bو يا C شود، چه اقداماتي بايد انجام داد؟ در صورتيکه لباس يا هر شيئي ديگري به خون فرد آلوده آغشته شود، در ابتدا بايد خون را با آب سرد در حالي که دستکش به دست است کاملا شسته شود. چون ويروس در خون خشک شده هم تا مدتي باقي ميماند، بنابراين بايد خون کاملا پاک شود. سپس با دو روش ميتوان وسيله را ضد عفوني کرد: ۳۰- آيا براي مبتلايان به هپاتيتC محدوديتي از نظر ازدواج وجود دارد؟ يکي از راههاي انتقال هپاتيتC ، انتقال از راه تماس جنسي با فرد آلوده است، ولي شانس اين انتقال بسيار پايين ميباشد، بطوريکه در اغلب موارد هپاتيتC از همسر به طرف مقابل منتقل نميشود. بنايراين فرد آلوده به هپاتيتC ميتواند ازدواج کند. ۳۱- آيا وجود يک فرد ناقل در منزل خطرناک است؟ در صورتيکه دستورات ساده بهداشتي رعايت شده و واکسيناسيون انجام شود، شانسي براي انتقال هپاتيت B بين افراد خانواده باقي نميماند. ۳۲- آيا يک فرد ناقل هپاتيتC ميتواند ازدواج کند؟
+
نوشته شده در چهارشنبه هفدهم بهمن 1386ساعت 10:17 توسط باران
|
|
|||||
|
|||||
|
|
|
||||
|
آنفلوانزاي پرندگان و اهميت انتقال آن به انسان انفلوانزاي حيواني در اكثر گونه هاي پرندگان و اسب و خوك و بسياري از پستانداران مشاهده مي شود ولي بجهت امكان پرواز و تنوع سوشهاي ويروس انفلوانزاي مشاهده شده در پرندگان و خطر انتقال آن به انسان ، آنفلوانزاي پرندگان داراي اهميت خاص مي باشد. آنفلوانزاي پرندگان يكي از بيماريهاي عفوني شناخته شده گونه هاي مختلف پرندگان است كه دراثر عفونت ناشي از برخي از سويه هاي تيپ A يجاد مي شود . اين بيماري حدود 100 سال قبل در بين پرندگان ايتاليا حادث گرديده و سپس به ساير نقاط جهان نيز منتشرشده است به نظر مي رسد كليه پرندگان نسبت به اين بيماري حساس بوده ولي ميزان حساسيت آنها ممكن است متفاوت باشد . طيف علائم باليني درپرندگان مختلف متفاوت بوده و قادر به ايجاد بيماري خفيف تا بسيارشديد ، مسري و كشنده مي باشد . شكل شديد و كشنده بيماري ، داراي شروع ناگهاني بوده ازشدت بالايي برخوردار است و سريعاً منجر به مرگ ميشود به طوري كه ميزان مرگ ناشي از آن در حدود100% مي باشد . همچنين مشخص شده است كه ماكيان دريايي و مخصوصاً اردك هاي وحشي ، مخازن طبيعي اين ويروس ها بوده در مقابل ابتلاء به بيماري حاصله ، شديداً مقاومند و از طرفي ماكيان هاي اهلي و از جمله مرغ ها و بوقلمون ها بويژه در مقابل اشكال همه گير و سريعاً كشنده بيماري ، حساس مي باشند .حدود 15 ساب تايپ از ويروسهاي شناخته شده آنفلوانزا قادر به ايجاد بيماري در پرندگان بوده و لذا پرندگان به عنوان مخازن اين ويروسها به حساب مي آيند . ولي تاكنون كليه طغيان هاي ناشي از سويه هاي شديداً بيماريزاي ويروس آنفلوانزاي پرندگان ناشي از ساب تيپ هاي H5 و H7 بوده اند . لازم به تأكيد است كه تماس مستقيم يا غير مستقيم پرندگان اهلي با پرندگان مهاجر آبزي ، ، يكي از علل شايع وقوع همهگيري آنفلوانزا در بين پرندگان اهلي به حساب مي آيد و مراكز فروش پرندگان زنده نيز نقش مهمي در انتشار همه گيري، ايفا مي نمايند . از طرفي قرنطينه كردن مرغداري هاي آلوده و معدوم نمودن پرندگان بيمار يا تماس يافته ، جزو اقدامات كنترلي استاندارد به منظور جلوگيري از انتشار به ساير مرغداري ها در سطح يك كشور به حساب مي آيد . زيرا اين ويروس ها معمولاً از قابليت سرايت بالايي برخوردار بوده و به سرعت به مرغداريهاي ديگر نيزمنتشر مي شوند و علاوه بر اين ها ممكن است به صورت مكانيكي و توسط وسايل و تجهيزات ، غذاها ، قفسه ها و لباس هاي آلوده ، نيز انتشار يابند و همه گيريهايي ايجاد كنند كه در صورت عدم اجراي اقدامات كنترلي فوري و مراقبت دقيق به مدت چندين سال ادامه يابند . مثلاً انفلوانزاي پرندگان مي تواند در اكثريت گونه هاي پرندگان روي دهد. پرندگان مهاجر (وحشي و اهلي) مخازن طبيعي و عمده ويروسهاي انفلوانزا هستند.پرندگان وحشي معمولا بدون علامت مي باشند و ويروس را براي مدت طولاني دفع مي كنند . خطر گستــرش جهاني آنفلوانزاي بسيار بيماريــزاي پــرندگــان: که بوسيله آنفلوانزاي A ( H5N1 و H7 احتمالاً ساير موارد ) در جمعيت حيوانات بخصوص ماكيان ايجاد مي گردد و مي تواند به انسان منتقل شود ، توجه به بهداشت عمومي را طلب مي كند . نه تنها اين ويروس انسان را آلوده مي كند و موجب بيماري شديد باميزان مرگ بالا مي گردد بلكه اين توانايي را دارد كه خود را با انسان تطبيق دهد و به عنوان يك عامل بالقوه بيماريزا براي انسان مطرح گردد يا با ساير ويروس هاي آنفلوانزاي انساني تركيب و موجب پديدار شدن يك عامل بيماريزا با توانايي ايجاد پاندمي شود . ويروس هاي آنفلوانزاي پرندگان به طور طبيعي غيراز پرندگان و خوك باعث ايجاد عفونت در ساير گونه ها نمي شوند ولي درسال 1997 براي اولين بار ابتلاء انسان به آنفلوانزاي تايپ A نيز در هنگ كنگ به اثبات رسيد و با ابتلاء 18 نفر باعث مرگ 6 نفر آنان شد . اين همه گيري كه نوپديدي آنفلوانزاي پرندگان در انسان نيز به حساب مي آيد مقارن با همهگيري آنفلوانزاي بسيار كشنده پرندگان در آن كشور بوده و با معدوم كردن ماكيان اهلي ، به سرعت فروكش كرده و همچنين در آن همه گيري تماس بسيار نزديك انسانهاي بيمار با پرندگان ، انتقال مستقيم از پرندگان بيمار به انسان و حالت مخزني پرندگان به اثبات رسيده است . اهداف مراقبت آنفلوانزاي پرندگان در انسان: 1-پيگيري موارداحتمالي آلودگي در انسان و هوشيار كردن نظام بهداشتي 2-انجام اقدامات لازم بلافاصله پس از بروز در پرندگان 3-پيگيري احتمال تغيير روند انتقال آنفلوانزاي H5 /A ( آنفلوانزاي A نوع H5 N1 ) از انسان به انسان 4-انجام به موقع اقدامات پيشگيرانه بوسيله واكسن و دارو 5-رعايت اصول محافظتي در كاركنان شاغل در مرغداريها 6-ثبت و گزارش موارد مشكوك انساني 7-درمان موارد مشكوك انساني افراد تحت مراقبت آنفلوانزاي پرندگان : در ايران كه هنوز آنفلوانزاي A/H5 به عنوان يك عامل بيماريزا در انسان يا جمعيت حيوانات ثبت وگزارش نشده است مراقبت بيماران بر اساس بروز موارد آنفلوانزا در پرندگان و بخصوص مرغداري ها وافرادي كه از مناطق آندميك بيماري در پرندگان مراجعت كرده اند انجام مي پذيرد . لذا بروز بيماري در مرغداريها بر اساس گزارشات اداره كل دامپزشكي پيگيري مي شود . موارد زير درمعرض خطر ابتلاء از حيوانات هستند : *تماس هاي شغلي ، مشاغل در معرض خطر شامل :كارگران مزارع يا ماكيان اهلي (مرغداري ها، پرورش اردك ، بوقلمون و شتر مرغ )و خوك ، ساير كارگران فعال درمزارع ماكيان اهلي شامل افرادي كه آنها را مي گيرند ودر قفس مي گذارند ، يا پرندگان را حمل مي كنند ، پرندگان مرده را معدوم مي كنند ، افرادي كه درمغازه هاي فروش حيوانات زنده كار مي كنند . *آشپزها و مشاغل مشابه كه با ماكيان اهلي زنده يا اخيراً كشته شده سروكار دارند . *فروشندگان پرندگان دست آموز *دامپزشكان شاغل در صنعت طيور *افرادي كه در آزمايشگاه هايي كه نمونه ها براي ويروس هاي آنفلوانزاي A/H7 , A/H5 بررسي مي شوند ، فعاليت دارند . *كاركنان مراقبت هاي بهداشتي *افراد ساكن در مناطقي كه مرگ ماكيان خانگي و پرندگان وحشي بيش از حد مورد انتظار اتفاق افتاده است . *افرادي كه سابقه مسافرت 10 روز قبل از شروع علائم به كشور يا منطقه اي كه طغيان آنفلوانزا در جمعيت حيواني گزارش شده به همراه حداقل يكي از موارد زير را دارند :
چگونگي انتشار همه گيري آنفلوانزاي پرندگان در سطح يك كشور: در داخل يك كشور بيماري به آساني از يك مرغداري به مرغداريهاي ديگر انتقال مي يابد زيرا تعداد زيادي ويروس در فضله پرندگان وجود دارد و باعث آلودگي گردوغبار و خاك مي گردد و ضمناً ويروس از طريق هوا به آساني از پرنده اي به پرندة ديگر منتقل مي شود و لوازم و اشياء آلوده ، غذاها ، قفسه ها ، لباس ها و بويژه كفش ها نيز موجب انتقال ويروس از محلي به محل ديگر مي شوند و از طريق پاها و بدن حيواناتي نظير جوندگان كه نقش ناقل مكانيكي را ايفا مي نمايند نيز ممكن است منتقل گردند و حتي شواهد محدودي حاكي از نقش كك ها به عنوان ناقل مكانيكي اين ويروس مي باشد ويروس ممكن است از طريق فضولات پرندگان وحشي آلوده به ماكيان هاي اهلي انتقال يابد و خطر انتقال ويروس زماني افزايش مي يابد كه ماكيان هاي اهلي خارج از قفس و آزاد بوده و يا از منابع آب آلوده به فضولات پرندگان وحشي ناقل ،استفاده نمايند . فروشگاههاي مرغ زنده نيز در صورتي كه وضعيت بهداشتي مناسبي نداشته باشند يكي ديگر از منابع انتشار ويروس خواهند بود . ويروس عامل آنفلوانزاي پرندگان ممكن است از طريق تجارت جهاني پرندگان زنده از كشوري به كشورهاي ديگر انتقال يابد . همچنين پرندگان مهاجر و از جمله انواع آبزي ،دريايي و ساحلي قادربه حمل ويروس تا فواصل خيلي طولاني و انتقال به مناطق جديد مي باشند و شواهدي هم در مورد انتشار جهاني برخي از ساب تايپ هاي اين ويروس از اين طريق وجود دارد . لازم به ذكر است كه ماكيان هاي آبزي وبويژه اردك هاي وحشي مخازن طبيعي اين ويروس بوده و از طرفي از مقاومت بالايي در مقابل عفونت حاصله برخوردارند و بدون اينكه به بيماري شديدي مبتلا شوند قادرند ويروس را در محيط اطراف خود منتشر كنند . اشكال باليني بيماري در پرندگان : اين بيماري ممكن است در پرندگان به دو شكل باليني عارض شود : 1- ناخوشي خفيفي كه گاهي فقط با ژوليدگي پرها يا كاهش توليد تخم مرغ مشخص مي شود . 2- شكل شديد كه اصطلاحاً به آنفلوانزاي شديداً بيماريزاي پرندگان ، موسوم است و براي اولين بار در سال 1878 در ايتاليا تشخيص داده شده و در پرندگان از قابليت سرايت خيلي بالايي برخوردار بوده و تقريباً در صددرصد موارد ، سريعاً باعث مرگ آنها مي شود . مهمترين اقدام كنترلي شامل معدوم كردن سريع كليه پرندگان بيمار يا تماس يافته ، دفع مناسب لاشه ها و قرنطينه كردن و ضدعفوني كردن مرغداريها ميباشد . لازم به ذكر است كه ويروس مزبور در عرض 3 ساعت در دماي 56 درجه سانتيگراد يا نيم ساعت در دماي 60 درجه سانتيگراد و همچنين در تماس با مواد ضد عفوني كننده رايج نظير فرمالين و يد از بين خواهد رفت . ولي در دماهاي پائين مقاوم بوده و حداقل تا سه ماه بعد ممكن است در كودهاي آلوده ، زنده بماند . همچنين قادر است در محيط آب در دماي 22 درجه سانتيگراد به مدت 4 روز و در دماي صفر درجه سانتيگراد به مدت بيش از 30 روز به حيات خود ادامه دهد . شايان ذكر است كه مقدار يك گرم از كود آلوده به اشكال شديداً بيماريزاي ويروس آنفلوانزاي پرندگان حاوي تعداد بسيار زيادي ويروس بوده و قادر به آلوده كردن حدود يك ميليون مرغ ،مي باشد . يكي ديگر از اقدامات كنترلي مهم اين بيماري در بين پرندگان ، محدوديت جابجايي پرندگان در داخل كشور و يا بين كشورها ميباشد . كنترل حركات پرندگان در منطقه محافظت(حداقل به شعاع 3 كيلومتر) و منطقه مراقبت(حداقل به شعاع 10 كيلومتر) در اطراف محل آلوده بايد تعيين و اعلام گردد.منطقه هاي مشخص شده حداقل تا 30 روز بعد از پاك سازي و ضد عفوني محل بايد محافظت شوند. به نظر مي رسد جلوگيري از تماس هاي ماكيان هاي اهلي با پرندگان وحشي و بويژه پرندگان آبزي باعث پيشگيري از انتشار ويروس هاي بيماريزا در بين پرندگان اهلي مي گردد . ضمناً مشخص شده است كه استفاده اين پرندگان از منابع مشترك آب ، يكي از راههاي انتقال حتمي ويروس است . زيرا اين آب ها به وسيله فضولات پرندگان وحشي ، آلوده گرديده و به آساني باعث انتقال ويروس به پرندگان اهلي مي گردد. شايان ذكر است كه آلودگي اينگونه آبها به دنبال تجمع پرندگان مهاجر ، از نظر آزمايشگاهي نيز به اثبات رسيده است و لذا محدود كردن اينگونه تماس ها ، از بين بردن پرندگان اهلي بيمار يا تماس يافته با ويروسهاي H7 , H5 ( تنها سوش هاي با بيماريزايي بالا ) حتي در صورتي كه اين ويروس ها در ابتداي طغيان از پاتوژنيسيته پائيني برخوردار باشند توصيه شده است . زيرا در بسياري از طغيانهايي كه در پنسيلوانيا ، مكزيكو ، ايتاليا و ..... رخ داده است ، عليرغم اينكه ويروس عامل همه گيري در ابتدا از بيماريزايي كمي برخوردار بوده ولي تدريجاً در عرض 9-6 ماه پس از چند بار عبور از بدن ماكيان ها به ويروس با بيماريزايي بالا و ميزان كشندگي حدود 100% تبديل گرديده است . سازمان جهاني بهداشت در رابطه با همه گيري آنفلوانزاي A(H5N1) تأكيد كرده است كه با توجه به اينكه دلايل متقاعد كننده اي مبني بر انتقال اين ويروس از پرندگان وحشي به اهلي در دست نمي باشد نيازي به دفع پرندگان وحشي نمي باشد . مراقبت آنفلوانزي پرندگان در انسان تعاريف موارد مبتلاء به آنفلوانزاي A/H7 و A/H5 : بيماراني كه تحت بررسي قرارميگيرند: بايستي اطلاعات كامل از بيماران تبدار(درجه حرارت بيشتر از 38 درجه سانتيگراد) با حداقل يكي از علائم سرفه، گلودرد و تنگي نفس ، كونژونكتيويت بدست آورد. تعريف مورد مشكوك مبتلا به آنفلوانزاي A/H7 و A/H5 I ـ هربيمار تبدار(درجه حرارت بيشتر از 38 درجه سانتيگراد) به همراه حداقل يكي ازعلائم زير: v سرفه v كلودرد v تنگي نفس v كونژونكتيويت به همراه حداقل يكي از يافته هاي زير: الف) سابقه تماس در 10 روز قبل از شروع علائم با پرندگان بخصوص مرغ كه بدليل يك بيماري مرده باشد. ب) وجود سابقه تماس درطي 10 روز قبل از شروع علائم با يك مورد تائيد شده آنفلوانزاي A/H7 و A/H5 كه در مرحلة واگير داري بيماري بودهاست(يك روز قبل از شروع علائم تا 10 روز بعد از شروع علائم). ج) سابقه تماس در طي هفت روز قبل از شروع علائم با سطوح و محيط آلوده به آنفلوانزاي پرندگان د) درطي 10 روز قبل از شروع علائم سابقه كار در آزمايشگاهي كه نمونههاي انساني يا حيواني مشكوك به آلودگي آنفلوانزاي پرندگان بسيار بيماريزا(HPAI) داشتهاند. و) جود يك تست آزمايشگاهي مثبت آنفلوانزاي A كه نتواند نوع ويروس رامشخص كند. II ـ مرگ بدليل بيماري حاد تنفسي با علت نامشخص(Unexplained) و حداقل يكي از موارد زير: الف) اقامـت در مناطقي كه موارد مشكوك يا تائيدشده آلودگي با آنفلوانزاي بسيار بيماريزا(HPAI) گزارش شدهاست. ب) وجود سابقه تماس در طي 10 روز قبل از شروع علائم با يك مورد تاييدشده انساني آنفلوانزاي A/H5 كه در مرحله واگير داري بيماري بودهاست. تعريف مورد احتمالي مبتلا به آنفلوانزايA/H7 و A/H5 هر بيمار مشکوک به همراه شواهد آزميشگاهي محدود بري آنفلوانزي يا A/H5 ( جداسازي آنتي بادي اختصاصي H5 يا H7 در يک نمونه سرم ) تعريف مورد قطعي مبتلا به آنفلوانزايA/H7 و A/H5 مورد مشكوك يا محتمل به همراه حداقل يكي از آزمايشات زير: الف ) نتيجه کشت مثبت بري آنفلوانزي A/H5 يا A/H7 ب ) PCR مثبت بري آنفلوانزي A/H7 يا A/H7 ج ) روش آنتي بادي يمنوفلورسانت با بکار بردن منوکلونال آنتي بادي آنفلوانزي A/H5 يا A/H7 د ) چهار برابر افزيش تيتر آنتي بيد اختصاصي آنفلوانزي A/H5 يا A/H7 در دو نمونه سرم موارد مشكوك انساني بايستي طبق ليست خطي پيوست از شهرستان به دانشگاه و سپس از دانشگاه به مركز مديريت بيماريها گزارش گردند و ضمن تكميل فرم بررسي اپيدميولوژيك پس از بهبود يا فوت ارسال شود. موارد مشكوك بايستي تا بيست و چهار ساعت پس از قطع تب در بيمارستان تحت نظر قرارگيرند، يا در صورتي كه علت ديگري براي بيماري تشخيص دادهشده زودتر مرخص گردد. اقداما ت پيشگيري از انتقال تنفسي و بهداشت دستها( شست و شوي دستها با آب و صابون به مدت 15 تا 20 ثانيه) براي كاهش ريسك خطر انتقال ويروس بسيار با اهميت است. ارزيابي موارد مشكوك :
يک نمونه از مجري تنفسي بري موارد مشکوک گرفته شود ( بري مثال سوآپ نازوفارنگس ) نمونه بيد بري آنفلوانزي A به روش RT-PCR بررسي شود و در صورت مثبت بودن بري H1 و H3 با همين روش بررسي شود . دو نمونه سرم مرحله حاد(هفته اول شروع بيماري) و مرحله نقاهت(بعد از سه هفته ازشروع بيماري) جهت بررسي آنتيبادي آنفلوانزاي پرندگان تهيه شود. استراتژيهي پيشگيري آنفلوانزي پرندگان A(H5N1) در انسان در وضعيت غيرپاندمي : الف ) احتياطات جدا سازي در مراكز بهداشتي درماني و بيمارستان : ب ) پرسنل بهداشتي درماني در معرض تماس : ج ) احتياطات براي تماسهاي نزديك وخانگي : الف ) احتياطات جدا سازي در مراكز بهداشتي درماني و بيمارستان : ¨ بيماران بايد در وضعيت ايزولاسيون استاندارد ، تماسي و قطره اي و Airborne قرار گيرند. ¨ بيماران بايد به تنهايي در يك اتاق با فشار منفي بستري شوند در غير اينصورت در يك اتاق يك تخته و درب بسته باشد . ¨ اگر اتاق يك تخته در دسترس نمي باشد ، بيماران مشابه با تشخيص يکسان ممكن است در اتاق چند تخته هم بستري شوند ولي تختها بايد حداقل يك متر از همديگر فاصله داشته باشند و بهتر است بين تختها پارتيشن بندي شود (حداقل با پرده) ¨ ماسكهاي با تاثير (با استاندارد NIOSH ،N-95 يا معادل) ، گان آستين بلند ، محافظ صورت يا عينك محافظ و دستكش براي پرسنل بهداشتي درماني توصيه مي شوند . ¨ وقتي ميسر باشد ، پرسنل بهداشتي درماني مسئول مراقبت بيمار محدود باشند و از تماس با ساير بيماران هم پرهيز نمايند. ¨ بيماران ممنوع الملاقات مي باشند . ¨ شستشوي مکرر دست و رعيت بهداشت فردي و اجتماعي ضروري است . ¨ حتي الامکان از وسيل يکبار مصرف جهت بيمار استفاده شود . ¨ هنگام شستشو وسيل مورد استفاده رعيت تمام احتياطات بهداشتي يمني ( ماسک ، دستکش ،عينک ) لازم است . ¨ ويروس حداقل تا 24 ساعت در محيط زنده مي ماند لذا پس از ترخيص بيماران حتي الامکان تا 24 ساعت از بستري نمودن سير بيماران در اطاق مربوطه اجتناب گردد . ضروري است در اطاق عمليات ضدعفوني و گندزديي بعمل يد . ب ) پرسنل بهداشتي درماني در معرض تماس : ¨ پرسنل مراقبت بيماران بايد دوبار روزانه درجه حرارت خود را چك كنند و هرگونه تب يا علائم مشکوک به آنفلوانزا را به مسئول کنترل عفونت گزارش دهند. اگر احساس بيماري كردند پس از بررسي توسط پزشک کنترل عفونت ، به هيچ وجه نبايد در مراقبت مستقيم بيمار دخالت داده شوند . اگر تب كردند بايد تستهاي تشخيصي جهت تييد تشخيص آنفلوانزا انجام شود و اگر علت ديگري متصور نمي باشد ، همزمان فوراً تحت درمان با اوسلتاميوير قرار گيرند . ¨ آنهائي كه تماس احتمالي با ترشحات ، ذرات تنفسي آلوده بدون رعايت احتياطات داشته اند بايد پيشگيري بعد از تماس با 75mg اوسلتاميوير روزانه به مدت 10-7 روز دريافت كنند . ¨ پرسنل بهداشتي كه درگير فرآيندهاي پرخطر (فرآيندهايي كه توليد ذرات آئروسل مي كند نظير استفاده از دستگاه ساکشن و عمليات احياء و ... ) هستند بايد پيشگيري قبل از تماس دريافت كنند . ج ) احتياطات براي تماسهاي نزديك وخانگي : موارد تماس خانگي بايد با شستشوي کامل دستها بمدت 30 ثانيه با آب و صابون ، عدم استفاده مشترک از ظروف غذاخوري ، پرهيز از تماس چهره به چهره با موارد احتمالي يا تائيد شده بيماري را داشته ¨ باشند و از ماسك و وسايل حفاظت فردي استفاده كنند . از آنجا كه احتمال دفع ويروس تا 21 روز از شروع بيماري يا 7 روز پس از قطع تب وجود دارد بهتر است در طي اين مدت توصيه ها رعايت شود . ¨ موارد تماس با بيمار يا موارد تماس در محيط هي بسته (محيط خانه ،خانواده ، بيمارستان و ساير مراكز نگهداري يا سرويسهاي نظامي) بايد روزانه دو مرتبه كنترل درجه حرارت شده و پيگيري علائم بيماري تا هفت روز از آخرين تماس انجام شود . در اين افراد پيشگيري پس از تماس 75 mg اوسلتاميوير روزانه به مدت 10-7 روز قابل توصيه است . دز دارو جهت کودکان و بيماران مزمن و يا شريط خاص با نظر پزشک معالج تعديل ( adjust) گردد . ¨ موارد تماس نزديك و خانگي در صورتيكه دچار تب بالا 38 درجه و سرفه ، تنگي نفس ، اسهال يا ساير علائم شوند بلافاصله تحت درمان داروهاي ضدويروس قرار گرفته و تستهاي تشخيصي انجام شود . منعي براي مسافرت افرادبه مناطق كه آلودگيH7 و A/H5 ثابت شده است وجود ندارد. هيچگونه شواهدي كه نشان دهد بيماري از انسان به انسان منتقل مي شود وجود ندارد و افراد محدودي كه مبتلا شده اند تماس مستقيم با پرندگان بيمار داشته اند .كشورهاي كه طغيان آنفلوانزاي H7 وA/H5 تا آگوست سال2005 ميلادي گزارش شده شامل: ويتنام ، چين ، لائوس ، تايلند ، كمبوج ، اندونزي ، سنگاپور ، كره ، هنگ كنگ ، ژاپن ، پاكستان ، مالزي ، روسيه و قزاقستان ، مغولستان مي باشند. به افرادي كه قصد مسافرت به اين كشورها را دارند موارد زير توصيه مي شود: ¨ مسافرين ترجيحاً دو هفته قبل از مسافرت به مناطق آلوده (فعلا اندونزي تيلند ، ويتنام ، چين ، مالزي ، کره جنوبي ، ژاپن ، پاکستان ، لائوس ، قزاقستان روسيه ، کمبوجيه و ترکيه ) بايستي با واكسن موجود انساني واكسينه شوند . ¨ مسافرين بايد از تماس مستقيم با پرندگان شامل مرغ و خروس ، اردك و غاز كه ظاهراً سالم هستند و مزارع پرورش و بازارهاي فروش پرندگان زنده پرهيز نمايند و همچنين از لمس كردن سطوح آلوده با مدفوع و ترشحات پرندگان نيز پرهيز كنند . ¨ مسافرين بايد با رعايت بهداشت فردي و شستشوي مرتب دستها يا استفاده از ژلهاي حاوي الكل و عدم مصرف غذاهاي نيم پخته مرغي و يا تخم مرغ نيم پز احتمال تماس با بيماري را كم كنند. ¨ حتماً بعد از جابجايي مرغ براي پخت و پز در آشپزخانه دستهايشان را با آب وصابون بشويند. ¨ در صورتيكه تا 10روز پس از بازگشت از منطقه آلوده علائم تب و نشانه هاي تنفسي ظاهر گردد بايستي با پزشكان مشورت نمايند . اقدامات لازم در هنگام بروز آنفلوانزاي پرندگان در مرغداريها براي افراد در معرض خطر : براساس مصوبات كميته كشوري پس از تأييد اولين مورد آلودگي ماكيان كشور به A/H5 كليه كاركنان شاغل در مرغداريها و كشتارگاههاي طيور و دامپزشكان طيور سراسر كشور بايستي تحت واكسيناسيون آنفلوانزاي انساني با هزينه كارفرما وزير نظر مركز بهداشت شهرستان قرار گيرند. همچنين پس از تائيد اولين مورد آلودگي ماكيان به A/H5 در صورت بروز مورد مشكوك طيور به آنفلوانزا درهر مرغداري بر اساس گزارش اداره كل دامپزشكي استان، داروي ضد ويروس اوسلتاميوير به ميزان 75 ميليگرم روزانه براي كاركنان مرغداري و افراد شاغل در آن يا آمانتادين به ميزان 100 ميلي گرم دوبار در روز شروع مي گردد تا نتايج آزمايشگاهي نشان دهد كه علت ضمناً در صورت تائيد وجود H5 در مرغداري استفاده از وسايل ايمني شامل : دستكش يكبار مصرف،رو پوش يا لباس مناسب آستين بلند ، چكمه يا روكفشي يك بار مصرف عينك محافظ براي محافظت غشاء مخاطي چشم، كلاه، ماسكهاي يكبار مصرف (شامل N-100 يا N-99 يا N-95 كه براي عوامل خطرناك ديگرمحيطي (براي مثال ذرات معلق يا گرد و غباربكار مي رود ) توصيه شده است. كاركناني كه نميتوانند ماسكهاي فوق را در صورت خود ثابتكنند بايستي از ماسكهاي با فيلتر استفاده نمايند. پس از هربار استفاده همة وسايل بايد بطور مناسب معدوم گردند شست و شوي دستها با آب و صابون براي 15 تا 20 ثانيه يا محلول بتادين پس از درآوردن وسايل ايمني يا هرگونه تماس مشكوك الزامي است. استفاده از وسايل و انجام اقدامات فوق با نظر اداره كل دامپزشكي استان و واحد بهداشت محيط براي همه افرادي كه در مرغداري مشكوك كار ميكنند و در معدومكردن مرغهاي مشكوك مشاركت دارند الزامي است و معدوم كردن آنها لازم است. براي ضد عفوني كردن وسايل آلوده به خون و مايعات بدن بيماران مشكوك ، هيپوكلريد سديم 1% و براي ضد عفوني كردن سطوح فلزي صاف كه مواد سفيد كننده نمي توان استفاده كرد براي مثال روي ميز ، از الكل 70% استفاده مي شود.
+
نوشته شده در چهارشنبه هفدهم بهمن 1386ساعت 10:12 توسط باران
|
|
|||||
|
|||||
|
|
|
||||
|
۱- آيا همه گيري آنفلوانزاي مرغي غريب الوقوع است ؟ احتمالاً خير ، اما عوامل ناشناخته بسياري وجود دارند که پيش بيني دقيق را غيرممکن مي سازند . همه گيري آنفلوانزاي مرغي دير يا زود به وقوع خواهد پيوست . اين همه گيري در زمانهاي مختلف با پيدايش گونه هاي جديد و ويروس رخ مي دهد . اين گونه هاي جديد باعث همه گيري جهاني مي شوند چون انسانها فاقد ايمني نسبت به اين ويروس ها هستند . در زمانهائي مثل زمان جنگ جهاني ۱۹۱۸ اين بيماري مانند يک طاعون وحشتناک بود و گاهي اوقات مانند ۱۹۵۷ و ۱۹۶۸ بيماري به شکل ضعيف بروز مي کند . انفلوانزاي مرغي هنوز يک بيماري پرندگان است . آنفلوانزاي مرغي H5N1 در آسيا از انسان به انسان براحتي منتقل نمي شود . البته اين ويروس ممکن است باعث همه گيري بعدي آنفلوانزاي مرغي شود چون باعث يک اپيدمي در پرندگان وحشي و مرغان در آسيا شده است ، اما هيچ فردي با اطمينان نمي تواند ادعا کند که اين ويروس باعث همه گيري بعدي انساني خواهد شد . آنفلوانزاي مرغي به دو روش ممکن است تبديل به آنفلوانزاي انساني مي شود : الف - اگر فردي همزمان به ويروس آنفلوانزاي انساني به ويروس آنفلوانزاي مرغي مبتلا شود ژن دو ويروس با هم ادعام شده و گونه جديدي از آنفلوانزاي مرغي پديدار مي شود . اين حادثه در دو هم هگيري اخير آنفلوانزا در ۱۹۵۷ و ۱۹۶۸ رخ داده است . ب - آنفلوانزاي مرغي مي تواند به فرم تطابق يافته با انسانها تبديل شود که اين واقعه در همه گيري آنفلوانزا در سال ۱۹۱۸ رخ داده است . شواهدي وجود دارد که ويروس آنفلوانزاي مرغي H5N1 اين روند را شروع کرده است ولي دانشمندان بر اين عقيده اند که هنوز مسير زيادي طي نشده است . ۲ - آيا درماني براي آنفلوانزاي مرغي وجود دارد ؟ خير ، هيچ نوع درماني براي هيچ آنفلوانزائي وجود ندارد . اگر چه در صورت مصرف بسيار زود هنگام داروهاي ضدويروس بلافاصله بعد از ظهور علائم مثل تب ناگهاني ، شدت بيماري کاهش خواهد يافت . ويروس آنفلوانزاي مرغي H5N1 به انواع قديمي داروهاي آنفلوانزا مقاوم است ، اما نسبت به Tamiflu و Relenza حساس است . ويروس آنفلوانزاي مرغي H5N1 براي بيماران بدشانسي که اين ويروس را از پرندگان گرفته اند بسيار کنشده است . ولي در صورتيکه اين ويروس ما بين انسانها منتشر شود قطعاً به آن ميزان مرگبار کشنده نخواهد بود . ويروس H5N1 باعث مرگ و مير ۷۰ درصدي در انسان مي شود ولي هيچکدام از گونه هاي انساني به اين ميزان کشنده نيستند . ميزان مرگ و مير مسري ترين انفلوانزاي انساني حداکثر چند مرگ در ده هزار نفر مي باشد . ۳- داروهاي ضدويروس تا چه ميزان مؤثر هستند ؟ Tamiflu و Relenza هر دو در درمان و پيشگيري آنفلوانزا قابل استفاده مي باشند . البته آنفلوانزاي H5N1 در بعضي از افراد نسبت به Tamiflu مقاومت پيدا کرده است و اين گونه هاي مقاوم خيلي خوب منتشر نمي شوند . کليد موفقيت در متوقف کردن انفلوانزا واکسن ها هستند و نه داروهاي ضدويروس ، يک واکسن تجربي H5N1 ساخته شده است که يک پيشرفت مهم علمي مي باشد . روش هاي جديد استفاده از آن در حال آزمايش مي باشد ، البته احتمالاً نمونه هاي اول اين واکسن پاسخ دهي خوبي نخواهند داشت و بايد نمونه هاي جديدي ساخته شوند که اين روند بيش از يکسال طول خواهد کشيد و در طول اين زمان آنفلوانزا به تمام دنيا منتقل خواهد شد . بنابراين چون واکسن سريعاً در دسترس نخواهد بود خط اصلي دفاع داروهاي ضدآنفلوانزا مي باشند ولي به ميازن کافي از اين داروها وجود ندارد . ۴ - آيا مردم بايد داروهاي ضدانفلوانزا را ذخيره کنند ؟ خير ، اول از همه به اين دليل که داروها به ميزان کمي موجود هستند . در صورت وقوع همه گيري پزشکان نياز به تمام داروهاي در دسترس دارند تا بتوانند کسانيکه واقعاً به ويروس آلوده شده اند را درمان کنند . داروها تا زماني که در کابينت هاي داروئي مردم باشند کاري انجام نمي دهند و حتي اگر شما داروها را در دسترس داشته باشيد چه زماني بايد از آنها استفاده کنيد ؟ بدون آزمايش آنفلوانزا سخت است که بدانيم آيا علائم بعلت آنفلوانزا يا يک عفونت تنفسي ديگر ايجاد شده است وقر صها فقط بر عليه آنفلوانزا مؤثر هستند . ۵ - آيا ممکن است به علت خوردن مرغ و جوجه به آنفلوانزاي مرغي مبتلا شويم ؟ اگر گوشت به خوبي پخته شده ابشد خير . پختن باعث مرگ ويروس در مرغ ، گوشت و تخم مرغ مي شود . ويروس آنفلوانزاي مرغي در گوشت خام مرغان آلوده زنده مي ماند . بهداشت مناسب يعني شستشوي دستها و ضدعفوني کردن تمام سطوحي که با گوشت در تماس هستند ضروري است . ۶ - چطور به آنفلوانزاي مرغي مبتلا مي شويم ؟ افراد بعلت جابجاکردن مرغان آلوده و همچنين از طريق سطوح آلوده به مدفوع مرغان مبتلا به آنفلوانزاي مرغي مي شوند . موارد مشکوک بسيار کمي از انتقال آنفلوانزاي مرغي از انسان به انسان وجود دارد . اين مسئله بعد از تماس طولاني مدت چهره به چره رخ داده است . اما آنفلوانزاي مرغي هنوز ياد نرگفته است که چگونه به سرعت از انساني به انسان ديگر منتقل شود . ۷ - آيا بيش از يک نوع آنفلوانزاي مرغي وجود دارد ؟ بله ، ويروس آنفلوانزاي H5N1 بيش از سايرين مورد توجه است زيرا در آسيا وسيعاً منتشر شده است و همچنين به اين علت که اکثريت مبتلايان بدشانس اين بيماري را از مرغان گرفته و مرده اند . ساير ويروس هاي آنفلوانزاي مرغي به انسانها منتقل شده اند . يکي از آنها ويروس H7N7 است که در سال ۲۰۰۳ تعدادي از مردم را در هلند مبتلا کردند . اين ويورس معمولاً باعث ورم ملتحمه در مبتلايان مي شود اگر چه يک دامپزشک بعلت اين بيماري مرده است . خوشبختانه مقامات هلندي ويروس را قبل از انتشار به ساير انسانها سرکوب کردند . در گذشته آنفلوانزاي مرغي در آمريکا نيز گزارش شده است . تا بحال تمامي اين ويروس ها قبل ازانتشار مابين انسانها ريشه کن شده اند . ۸ - چه کاري در مورد آنفلوانزاي مرغي ميتوان انجام داد ؟ در صورت وقوع همه گيري آنفلوانزاي مرغي يک راه بسيار خوب براي کاهش احتمال ابتلا ء وجود دارد ، شستن دستها ، شستن مکرر دستها بهترين راه پيشگيري از عفونت ويروس منجمله آنفلوانزاست . به ياد داشته باشيد که از آب گرم و صابون استفاده کنيد و تمام قسمت هاي دست را بشوئيد . يک قانون سرانگشتي اين است که بمدت خواندن يک دور الفبا براي خودتان ، دستانتان را بشوئيد . در صورت وقوع همه گيري آنفلوانزا به گزارش هاي خبري توجه کرده و به توصيه هاي پزشکان عمل کنيد . ترس بي فايده ترين پاسخ به يک اورژانس است . طرح مقابله با همه گيري آنفلوانزا بايد شامل تعيين افرادي که بايد بصورت اورژانس در بيمارستان بستري شده و تحت درمان قرار گيرند ، اعزام تيم هاي اورژانس ، افزايش ظرفيت بيمارستانها و در صورت لزوم جداسازي و قرنطينه بيماران باشد . در مواقع اورژانس ممکن است نياز به بستن مدارس و اماکن عمومي مانند سينماها و تئاتر ها باشد . زماني که واکسن در دسترس باشد گروه پزشکي و بهداشت و افراد مستعد بايد در وهله اول از اين واکسن استفاده کنند . داروهاي ضدآنفلوانزا بايد براي درمان عفونتهاي جدي مورد استفاده قرار گيرند . در صورتي که ميزان دارو به حد کافي باشد از اين داروها مي توان براي افراد نزديک به مبتلايان نيز استفاده کرد . ۹ - چه کسي بيش از سايرين نسبت به آنفلوانزاي مرغي حساس است ؟ آنفلوانزا بيشترين خطر را معمولاً براي کودکان کم سن و همچنين افراد مسن دارا مي باشد . البته تا حد زيادي اين مسئله بستگي به وجود ايمني نسبت به آنفلوانزا در جوامع مختلف دارد . براي مثال آنفلوانزاي ۱۹۱۸ براي جوانان کشنده تر بود تا افراد بالاي ۴۰ سال . به نظر مي رسد که ويروس مشابهي بيش از ۴۰ سال قبل وجود داشته که باعث مقداري ايمني در افراد مبتلا به آن شده است . ۱۰- تا کنون ميزان مبتلايان مبتلا به آنفلوانزاي مرغي چه تعداد مي باشد ؟ تا دهم اکتبر ۲۰۰۵ سازمان بهداشت جهاني ۱۱۷ مورد اثبات شده آنفلوانزاي مرغي H5N1 در انسانها را گزارش کرده است . ۶ نفر از اين افراد مرده اند . اين مرگ ها تأسف بار هستند اما ميليونها پرنده در مناطق پرجمعيت جهان با اين ويروس آلوده شده اند . اگر چه عفونت هاي اثبات شده درصدي از کل عفونتها را تشکيل مي دهند . انسانها داراي ريسک بسيار کمي براي ابتلا به ويروس از طريق مرغان هستند .
+
نوشته شده در چهارشنبه هفدهم بهمن 1386ساعت 10:11 توسط باران
|
|
|||||
|
|||||
|
|
|
||||
|
آنفلوانزای پرندگان یا مرغی یک بیماری مسری حیوانات است که توسط ویروسهایی ایجاد می شود که معمولاً فقط پرندگان و گاهی خوکها را مبتلا می کند . ویروسهای آنفلوانزای پرندگان بسیار اختصاصی هستند . ولی در موارد نادری می توانند باعث ابتلاء انسان نیز بشوند . در مرغان اهلی عفونت با ویروس آنفلوانزای پرندگان باعث دو مشکل اصلی بیماری می شود که توسط حداقل و حداکثر مسری بودن افتراق داده می شوند . مشکل اصطلاحاً با بیماریزایی خفیف معمولاً فقط علائم ملایم ( آشفتگی و به هم ریختگی پرها ، کاهش تولید تخم ) ایجاد کرده و ممکن است تشخیص داده نشود . مشکل با بیماریزائی شدید بسیار مشخص و واضح است . این مشکل با سرعت زیادی در بین دسته های پرندگان منتشر شده و باعث درگیری ارگانهای مختلف داخلی شده و حتی صددرصد باعث مرگ و میر در ظرف حداکثر ۴۸ ساعت می شود . * کدام ویروسها باعث بیماری شدید می شوند ؟ ویروسهای آنفلوانزا به سه گروه A,B,C تقسیم می شوند . ویروسهای آنفلوانزای A,B از نقطه نظر سلامتی انسان مهم هستند . فقط ویروسهای آنفلوانزای A می توانند باعث همه گیری شوند . ویروس آنفلوانزای A دارای ۱۶ زیر گروه H و ۹ زیرگروه N می باشد . زیر گروه H از لحاظ همه گیری از همه مهمتر است . فقط ویروسهای زیرگروه H5 , H7 باعث فرم شدید بیماری می شوند . البته تمامی ویروسهای زیرگروه H5,H7 ایجاد بیماری شدید نمی کنند . ویروسهای H5,H7 به شکل بیماریزائی خفیف وارد دستجات پرندگان می شوند . زمانیکه این ویروسها در جمعیت پرندگان در حال انتقال هستند معمولاً ظرف چند ماه جهش یافته و به شکل با بیماریزائي شدید تبدیل می شوند . به همین دلیل وجود ویروسهای H5,H7 در پرندگان همیشه باید مورد توجه قرار گیرد حتی اگر علائم عفونت اولیه خفیف باشد . * آیا پرندگان مهاجر باعث انتشار ویروسهای با بیماریزائی شدید آنفلوانزای پرندگان می شوند ؟ نقش پرندگان مهاجر در انتشار نوع شدید بیماری کاملاً مشخص نشده است . پرندگان آبی وحشی منبع طبیعی تمام ویروسهای آنفلوانزای A محسوب می شوند . این پرندگان احتمالاً قرنهاست که حامل این نوع ویروسهای آنفلوانزا هستند ، بدون اینکه زیان خاصی را ایجاد کنند . همچنین این پرندگان ویروسهای زیر گروه H5,H7 را البته معمولاً به شکل با بیماریزائی خفیف حمل می کنند . شواهد قابل توجهی وجود دارد که پرندگان مهاجر باعث ورود ویروسهای H5,H7 به دسته جات پرندگان شده و سپس ویروس به شکل با بیماریزائی شدید جهش می یابد . در گذشته ویروسهای با بیماریزائی شدید در مرغان مهاجر در موارد بسیار نادری پیدا شده اند ، که این مرغان معمولاً در محدوده پروازی شیوع این بیماری مرده یافت شدند . این یافته نشان می دهد که پرندگان آبی وحشی عامل گسترش رو به جلوی این ویروس ها نیستند . مطالعات اخیر نشان می دهد که احتمالاً بعضی از مرغان مهاجر در حال حاضر مستقیماً باعث انتشار ویروس H5N1 در شکل با بیماریزائی شدید می شوند . * چه نکته خاصی در مورد شیوع فعلی بیماری در پرندگان وجود دارد ؟ شیوع فعلی آنفلوانزای با بیماریزائی شدید پرندگان که در نیمه سال ۲۰۰۳ در آسیای جنوب شرقی شروع شده ، بزرگترین و شدیدترین مور ثبت شده می باشد . هرگز در تاریخچه این بیماری ، این تعداد زیاد کشورها بصورت همزمان مبتلا نشده و مرگ پرندگان در این وسعت اتفاق نیفتاده بود . عامل مولد بیماری یعنی ویروس H5N1 بسیار مقاوم و سرسخت می باشد . علیرغم مرگ یا نابودسازی حدود ۱۵۰ میلیون پرنده ، این ویروس در حال حاضر در بسیاری از قسمت های اندونزی ، ویتنام ، کامبوج ، چین و تایلند آندمیک محسوب می شود . به نظر می رسد کنترل بیماری در پرندگان سالها طول بکشد . * کدام کشورها مورد هجوم بیماری در پرندگان قرار گرفته اند ؟ از نیمه دسامبر ۲۰۰۳ تا اوائل فوریه ۲۰۰۴ شیوع ویروس H5N1 در هشت کشور آسیائي گزارش شد . لیست این کشورها به ترتیب گزارش عبارتست از جمهوری کره ، ویتنام ، ژاپن ، تایلند ، کامبوج ، لائوس ، اندونزی و چین . بیشتر این کشورها قبلاً هرگز دچار حمله آنفلوانزای با بیماریزائي شدید پرندگان نشده بودند . در اوائل آگوست ۲۰۰۴ مالزی اولین حمله H5N1 در پرندگان را گزارش و تبدیل به نهمین کشور آسیائی مبتلا گردید . روسیه اولین حمله H5N1 را در اواخر ژوئیه ۲۰۰۵ گزارش کرد و متعاقب آن وقوع بیماری در مناطق مجاور قزاقستان در اوائل آگوست گزارش شد . مرگ پرندگان وحشی بعلت ویروس H5N1 با بیماریزائی شدید در هر دو کشور گزارش شد . تقریباً همزمان مغولستان یافته شدن ویروس H5N1 در پرندگان مهاجر مرده را گزارش کرد . در اکتبر ۲۰۰۵ وجود ویروس H5N1 در پرندگان در ترکیه و رومانی اثبات شد . ژاپن ، جمهوری کره و مالزی کنترل بیماری در پرندگان را اعلام نموده و در حال حاضر از بیماری پاک می باشند . در سایر مناطق مبتلا حملات بیماری با درجات مختلفی از شدت ادامه دارد . * مسائل مبتلا به برای سلامت انسان چیست ؟ تداوم حضور گسترده ویروس H5N1 در پرندگان دو خطر عمده برای سلامتی انسان دارد . اولین خطر احتمال عفونت مستقیم است ، زمانی که ویروس از پرندگان به انسان منتقل شده و باعث بیماری بسیار شدید شود . از تعداد معدود ویروس های آنفلوانزای پرندگان که از گونه خود خارج و باعث ابتلا انسانها گشته اند ، ویروس H5N1 باعث بیشترین موارد بیماری شدید و مرگ در انسانها شده است . برخلاف آنفلوانزای فصلی معمولی که معمولاً باعث فقط علائم تنفسی خفیف در اکثریت افراد می شود بیماری ایجاد شده توسط ویروس H5N1 دارای سیر بالینی بسیار مهاجم و مرگ و میر بالا می باشد . ذات الریه ویروسی اولیه و اختلال شدید ارگانهای متعدد بدن شایع می باشد . در شیوع فعلی بیماری بیش از نیمی از افراد مبتلا به ویروس مرده اند . اکثریت موارد در کودکان و جوانان کاملاً سالم رخ داده است . خطر دوم که به نظر اهمیت بیشتری دارد این است که در صورتی که به این ویروس فرصت کافی داده شود تبدیل به شکل بسیار مسری ( پاندمی ) برای انسانها شده و به آسانی از فرد به فرد منتقل می شود . چنین تغییری می تواند علامت شروع یک شیوع جهانی باشد . * موارد ابتلا انسانی در چه مناطقی رخ داده است ؟ در حمله فعلی بیماری موارد انسانی اثبات شده توسط آزمایشگاه در چهار کشور رخ داده است . کامبوج ، اندونزی ، تایلند و ویتنام . هنگ کنگ در گذشته دو مورد شیوع بیماری را تجربه کرده است . در سال ۱۹۹۷ در اولین موارد ثبت شده ابتلاء انسانی به ویروس H5N1 ، ۱۸ نفر مبتلا شده و ۶ نفر از آنها مرده اند . در اوایل سال ۲۰۰۳ این ویروس باعث دو مورد عفونت و یک مورد مرگ در یک خانواده هنگ کنگی با تاریخچه مسافرت اخیر به چین شده است . * چطور انسانها به بیماری مبتلا می شوند ؟ تماس مستقیم با پرندگان آلوده یا سطوح و مواد آلوده به مدفوع آنان راه اصلی ابتلاء انسان محسوب می شود . تا به امروز اکثریت موارد انسانی در مناطق روستائی یا حومه شهر رخ داده است . جائی که بسیاری از خانواده ها دسته های کوچکی از پرندگان را نگهداری می کنند و این پرندگان اغلب به آزادی حرکت کرده و گاهی وارد خانه ها شده یا در مناطق بازی بچه ها می گردند . چون پرندگان مبتلا مقادیر زیادی ویروس از طریق مدفوع خود دفع می کنند ، احتمال قرار گرفتن در معرض این مواد آلوده یا محیط آلوده به ویروس در این شرایط بسیار زیاد است . از این گذشته چون بسیاری از خانواده های آسیائی برای درآمد و غذا به این پرندگان وابسته هستند ، بسیاری از آنان زمانی که علائم بیماری در پرنده ظاهر می شود آن پرنده را فروخته یا کشته و مصرف می کنند . و تغییر این روش زندگی بسیار مشکل است . احتمال مبتلا شدن به این بیماری در حین سربریدن ، پرکندن و آماده سازی مرغان برای پختن بسیار زیاد است . * آیا خوردن گوشت پرندگان و محصولات آنها مطمئن است ؟ بله : اگر چه باید اقدامات احتیاطی خاصی در کشورهای مبتلا انجام شود . در مناطق عاری از بیماری ، پرندگان و محصولات پرندگان را می توان به طور معمول و بدون ترس از ابتلا به بیماری آماده و مصرف کرد . د رمناطق دچار شیوع بیماری نیز می توان در صورت پخت صحیح از پرندگان و محصولات آنها با اطمینان استفاده کرد . ویروس H5N1 به حرارت حساس است . درجه حرارت طبیعی مورد استفاده برای آشپزی ( ۷۰ درجه سانتیگراد تمامی قسمت های غذا ) ویروس را خواهد کشت . فقط مصرف کنندگان باید مطمئن باشند که تمامی قسمت های گوشت پرندگان کاملاً پخته است ( بدون مناطق صورتی ) و تخم مرغ ها نیز به میزان لازم پخته اند ( قسمت های داخلی تخم مرغ سفت باشند ) مصرف کنندگان باید از خطرات آلودگی متقاطع آگاه باشند . هرگز نباید اجازه داده شود که در حین آماده سازی غذا ، آب گوشت خام یا محصولات پرندگان با مواد خوراکی که معمولاً به صورت خام مصرف می شوند مخلوط شده و یا تماس حاصل کنند . زمان آماده سازی گوشت خام یا محصولات پرندگان افراد درگیر در آماده سازی غذا باید دستان خود را کاملاً شسته و سطوح در تماس با محصولات پرندگان را شسته وضدعفوني کنند . آب گرم و صابون براي اين منظور کافي هستند . در مناطق آلوده نبايد از تخم مرغ خام در غذاهائي استفاده شود که بعداٌ بخوبي پخته نمي شوند . آنفلوانزاي پرندگان از طريق غذاي پخته شده منتقل نمي شوند . تا به امروز مدرکي وجود ندارد که نشان دهد هيچ فردي بعلت مصرف گوشت يا محصولات پرندگان که به خوبي پخته شده باشند دچار بيماري شده باشد . حتي اگر اين غذاها با ويروس H5N1 آلوده شده باشند. * آيا ويروس به راحتي از پرندگان به انسانها منتقل مي شود ؟ خير ، اگر چه تا به حال در شيوع فعلي بيماري بيش از 100 انسان مبتلا شده اند ، اين تعداد در مقايسه با تعداد زياد پرندگان مبتلا و موقعيت هاي زياد ابتلاء انسانها بخصوص در مناطقي که از پرندگان در خانه ها نگهداري مي کنند بسيار کم مي باشد . در حال حاضر مشخص نيست که چرا بعضي از مردم و نه سايرين در موقعيت هاي مشابه دچار بيماري مي شوند . * آيا خطر همه گيري ( پاندمي ) وجود دارد ؟ زماني پاندمي مي تواند شروع شود که سه شرط وجود داشته باشد . 1- زير گونه جديدي از ويروس آنفلوانزا بوجود آمده باشد . 2- انسانها را مبتلا کرده و باعث بيماري شديدي شود . 3- به راحتي مابين انسانها منتشر شود . ويروس H5N1 داراي دو شرط اول مي باشد . يعني براي انسانها ويروس جديدي است همچنین ويروس H5N1 هرگز بطور وسيع مابين مردم منتشر نشده است و تا به حال بيش از 100 انسان را مبتلا کرده و نيمي از آنها را کشته است . در صورت وقوع پاندمي با ويروس H5N1 هيچکس داراي ايمني نخواهد بود . بنابراين تمامي پيش شرط هاي شروع پاندمي بجز يکي وجود دارند يعني استقرار انتقال مؤثر و مداوم ويروس از انسان به انسان . احتمال اکتساب اين توانائي توسط ويروس H5N1 تا زماني که عفونت هاي انساني رخ دهند وجود خواهد داشت . احتمال ابتلاء انسان نيز به نوبه خود تا زماني که ويروس در بين پرندگان انتشار مي يابد وجود خواهد داشت و اين حالت نيز مي تواند تا سالها ادامه داشته باشد . * چه تغييراتي براي ويروس H5N1 لازم است تا تبديل به يک ويروس پاندميک شود؟ ويروس مي تواند از طريق دو مکانيسم اصلي ، انتقال خود مابين انسانها را افزايش دهد . اولين مکانيسم آرايش و دسته بندي مجدد است که در آن ماده ژنتيکي بين انسان و ويروس پرندگان مبادله مي شود . آرايش و دسته بندي مجدد مي تواند باعث ايجاد يک ويروس پاندميک کاملاً قابل انتقال شده و در نتيجه موارد ناگهاني بيماري با انتشار انفجاري وجود خواهد داشت . مکانيسم دوم روند تدريجي تري از جهت تطابقي است که در آن قدرت ويروس براي اتصال به سلولهاي انساني در طي عفونت هاي مکرر انسانها افزايش مي يابد . جهش تطابقي که در ابتدا به شکل گروههاي کوچک بيماري انساني با درجاتي از انتقال انسان به انسان تظاهر مي کند ، احتمالاً به جهان زمان بيشتري براي يک عمل دفاعي خواهد داد . اهميت انتقال مجدد انسان به انسان چيست ؟ موارد انتقال محدود H5N1 و ساير ويروس هاي آنفلوانزاي پرندگان از انسان به انسان در زمان شيوع بيماري در پرندگان رخ داده و نبايد علتي براي نگراني باشد . در هيچ موردي ، ويروس بيش از سري اول تماس نزديک رخ نداده و تا بحال باعث بيماري در جمعيت عمومي نشده است . شواهد بيانگر اين نکته است که انتقال بيماري نياز به تماس بسيار نزديک با يک فرد بيمار دارد . اين موارد بايد با دقت کامل مورد ارزيابي قرار گيرند . ولي تحقيقات نشان مي دهد که انتقال از انسان به انسان بسيار محدود مي باشد و چنين مواردي ارزيابي کلي سازمان بهداشت جهاني از خطر پاندمي را تغيير نمي دهد . مواردي از آنفلوانزاي پرندگان مابين اعضاء نزديک خانواده گزارش شده است . اغلب غيرممکن است که مشخص شود آيا انتقال انسان به انسان رخ داده است يا خير چون تمامي اعضاي خانواده در معرض همان حيوانات و منابع طبيعي يکسان هستند . خطر پاندمي فعلي به چه ميزان جدي است ؟ خطر پاندمي آنفلوانزا جدي است . با توجه به اينکه ويروس H5N1 در مناطق وسيعي از آسيا موقعيت مستحکمي دارد، احتمال ابتلاء انسانهای بيشتري به بيماري ادامه خواهد يافت . ابتلا يک نفر انسان به ويروس اين موقعيت را ميدهد که انتقال پذيري خود در انسانها را بهبود بخشيده و بنابراين به يک گونه پاندميک تبديل شود . گسترش اخير ويروس به مرغان و پرندگان وحشي در نواحي جديد نيز احتمال ابتلاء انسانهای بیشتری را افزایش می دهد . علیرغم اینکه نه زمان و نه شدت پاندمی بعدی قابل پیش بینی نیست احتمال وقوع چنین پاندمی در حال افزایش است . * چرا وقوع پاندمی حادثه ترسناک محسوب می شود ؟ پاندمی های آنفلوانزا حوادث قابل توجهی هستند که می توانند به سرعت تمامی کشورها را مبتلا کنند . زمانی که انتشار بین اللمللی ویروس شروع می شود پاندمی ها غیر قابل توقف محسوب می شوند . چون نحوه انتشار ویروس بسیار سریع و از طریق سرفه یا عطسه می باشد . این حقیقت که افراد مبتلا ممکن است حتی قبل از ظهور علائم باعث انتشار ویروس شوند باعث افزایش خطر انتقال بین المللی از طریق مسافرین بدون علائم می شوند . شدت بیماری و میزان مرگ و میر بعلت یک پاندمی ویروسی بسیار متفاوت بوده و نمی توان تا قبل از ظهور ویروس پیش بینی دقیقی انجام داد . در طی پاندمی های گذشته میزان ابتلا افراد حدود ۲۵ تا ۳۵ درصد کل جمعیت بوده است . در بهترین شرایط با این فرض که ویروس جدید باعث بیماری خفیفی شود باید در تمامی دنیا منتظر حدود ۲ تا ۷/۴ میلیون مورد مرگ ( با توجه به اطلاعات بدست آمده از پاندمی سال ۱۹۷۵) بود . در صورتی که ویروس قدرت سرایت و بیماریزائی بالاتری داشته باشد این اعداد نیز بالاتر خواهند بود . در پاندمی سال ۱۹۱۸ که یک استنثناء بود حداقل ۴۰ میلیون نفر کشته شدند . پاندمی می تواند باعث افزایش شدید تعداد افراد نیازمند یا در جستجوی درمان طبی و یا بیمارستانی شود . میزان بالای غیبت کارکنان می تواند ، باعث توقف سایر خدمات ضروری مانند پلیس ، حمل و نقل و ارتباطات شود . چون مردم نسبت به ویروس H5N1 و انواع مشابه بسیار مستعد و حساس هستند ، میزان بیماری می تواند به سرعت زیادی در جامعه افزایش یابد. چون تمام کشورها ممکن است در طی یک پاندمی دچار شرایط اورژانس شوند ، موقعیت های کمک های بین کشوری به شکلی که در طی بلایای طبیعی دیده می شود کاهش خواهد یافت ، چون زمانی که انتشار بین المللی بیماری شروع شود دولت ها بر روی نجات مردم کشور خودشان تمرکز خواهند کرد . * مهمترین علائم اخطاری که خبر از شروع پاندمی می دهند چیست ؟ مهمترین علامت اخطاری ، مراجعه بیماران دارای علائم بالینی آنفلوانزا به شکل گروهی است . به شرطی که این مراجعه از لحاظ زمان و مکان نزدیک باشد . چون این علامت نشان دهنده انتقال بیماری از انسان به انسان است . به دلایل مشابهی وقوع بیماری در کارکنان بخش پزشکی که مراقبت از بیماران H5N1 را به عهده دارند می تواند مطرح کننده انتقال انسان به انسان باشد . در صورت وقوع چنین حوادثی باید بلافاصله با بررسی محل ، هر مورد احتمالی را یافته تا به تشخیص قطعی برسیم و سپس در جستجوی منبع بیماری و تعیین وقوع انتقال از انسان به انسان باشیم . مطالعه ویروسها توسط آزمایشگاه های رفرانس بهداشت جهانی با مشخص کردن تغییرات ژنتیک ویروس بسیار مهم هستند . چون می توانند نشانگر افزایش قدرت ویروس برای ابتلاء انسانها باشند . به همین دلیل است که سازمان بهداشت جهانی مکرراً از کشورها درخواست می کند که ویروس های یافته شده در کشور خود را به اطلاع جامعه پژوهشی بین المللی برسانند . * وضعیت تکامل و تولید واکسن چگونه است ؟ واکسن های مؤثر بر علیه پاندمی ویروسی ، در دسترس نیستند . سالانه واکسن برای آنفلوانزای فصلی تولید می شود ولی این واکسن ها بر علیه پاندمی آنفلوانزا مؤثر نیستند . اگر چه تحقیقات برای واکسن علیه ویروس H5N1 در بسیاری از کشورها در حال انجام است . در حال حاضر هیچ واکسنی برای تولید تجاری آماده نبوده و به نظر نمی رسد تا ماه ها بعد از شروع یک پاندمی نیز چنین واکسنی بصورت وسیع در دسترس باشد . چون واکسن باید تا حد بسیار زیادی با ویروس پاندمی تطابق داشته باشد ، تا زمانی که ویروس جدید ظاهر نشده و پاندمی رخ نداده باشد تولید تجاری و در مقیاس وسیع واکسن شروع نخواهد شد . ظرفیت فعلی تولید واکسن در جهان بسیار کمتر از میزان نیاز در طی یک پاندمی خواهد بود . چه داروهائي برای درمان وجود دارد ؟ دو دارو ( در گروه مهارکننده های نورآمینیداز ) بنام های Oseltamivir ( با نام تجارتی Tamiflu ) و Zanamivir ( با نام تجارتی Relenza ) می توانند شدت و مدت بیماری آنفلوانزای فصلی را کاهش دهند . میزان تأثیر مهارکننده های نورآمینیداز بستگی به تجویز سریع ( ظرف ۴۸ ساعت پس از شروع علائم ) دارد . ویروس H5N1 به مهارکننده های نورآمینیداز حساس است . مقاومت ویروس ها به مهارکننده های نورآمینیداز تا به حال بسیار کم بوده ولی در صورت مصرف گسترده آنها درطی یک پاندمی ممکن است رخ دهد . یک گروه قدیمی تر داروهای ضدویروس ( مهارکننده های M2 ) یعنی آمانتادین و ریمانتادین می توانند بر علیه آنفلوانزای پاندمیک استفاده شوند . اما مقاومت به این داروها ممکن است سریعاً ایجاد شده و این مسئله تأثیر داروها را بر علیه آنفلوانزای پاندمیک به میزان قابل توجهی کاهش دهد . د رحال حاضر بعضی از گونه های H5N1 کاملاً به مهارکننده های M2 مقاوم هستند . اگر چه در صورت پیدایش ویروس جدید ممکن است مهارکننده های M2 مؤثر باشند . در مورد مهارکننده های نورآمینیداز مسئله اصلی ظرفیت محدود تولید این داروها و همچنین قیمت بالا برای بعضی از کشورها می باشد . با ظرفیت تولید فعلی که اخیراً افزایش یافته است ، حدود یک دهه طول می کشد تا Oseltamivir کافی برای درمان ۲۰ درصد جمعیت دنیا تولید شود . روند تولید Oseltamivir پیچیده و زمانبر بوده و براحتی قابل انتقال به بسیاری از کارخانه ها نیست . تا به حال اکثریت موارد پنومونی کشنده در موارد عفونت H5N1 ناشی از اثرات ویروس بوده و نمی توان آنرا با آنتی بیوتیک ها درمان کرد معهذا چون آنفلوانزا اغلب به علت عفونت باکتریال ثانویه ریه ها پیچیده تر می شود استفاده از آنتی بیوتیکها می تواند در مورد پنومونی با شروع دیررس نجات دهنده باشد . سازمان بهداشت جهانی از کشورها می خواهد پیشاپیش میزان کافی آنتی بیوتیک در اختیار داشته باشند . * آیا می توان از وقوع پاندمی پیشگیری کرد ؟ هیچکس نمی تواند جواب این سئوال را با قاطعیت بدهد . بهترین راه برای جلوگیر از پاندمی حذف ویروس از پرندگان است ولی رسیدن به چنین نقطه ای در آینده نزدیک غیرمتحمل به نظر می رسد . تا اوائل سال ۲۰۰۶ سازمان بهداشت جهانی ذخیره داروهای ضدویروس برای درمان سه میلیون نفر خواهد داشت . مطالعات اخیر نشان میدهد که می توان این داروها را بطور پیشگیرانه در شروع یک پاندمی استفاده کرد تا خطر پیدایش یک ویروس کاملاً قابل انتقال را کاهش داده و یا حداقل گسترش جهانی آنرا به تأخیر انداخته و بنابراین زمان کافی برای افزایش تولید واکسن وجود داشته باشد . موفقیت این استراتژی که البته قبلاً هرگز مورد آزمایش قرار نگرفته است بستگی به فرضیات متعددی در مورد رفتار اولیه ویروس پاندمی خواهد داشت که نمی توان پیشاپیش از آنها مطلع بود . این موفقیت همچنین بستگی به ظرفیت پشتیبانی و نظارت عالی در نواحی آلوده اولیه همراه با قدرت محدود سازی تحرک بین مناطق آلوده و سالم دارد . * چه اقدامات استراتژیکی توسط سازمان بهداشت جهانی توصیه می شود؟ در آگوست ۲۰۰۵ سازمان بهداشت جهانی به تمامی کشورها آئین نامه های جهت مشخص نمودن اقدامات استراتژیک توصیه شده برای مقابله با تهدید پاندمی آنفلوانزای پرندگان فرستاد . این اقدامات برای افزایش آمادگی ملی ، کاهش احتمال وقوع یک ویروس پاندمی ، بهبودی سیستم اخطار اولیه ، تعویق گسترش بین المللی و افزایش تولید واکسن طراحی شده است . * آیا دنیا به میزان کافی آمادگی دارد ؟ خیر ، علیرغم اخطار قبلی که تقریباً دو سال طول کشیده است . جهان آمادگی کمی برای دفاع از خود در طی یک پاندمی دارد . سازمان بهداشت جهانی از تمامی کشورها خواسته است تا برنامه ریزی قبلی و آمادگی داشته باشند. ولی تا به حال فقط ۴۰ کشور این اقدام را کرده اند . همچنین سازمان بهداشت جهانی از کشورهای دارای منابع کافی خواسته است تا ذخیره ای از داروهای ضدویروس برای استفاده در شروع یک پاندمی داشته باشند . تقریباً ۳۰ کشور خواستار خرید مقادیر زیادی از این داروها هستند ولی کارخانه سازنده ظرفیت کافی برای پاسخ دهی فوری به این درخواستها ندارد . با وضعیت فعلی اکثریت کشورهای در حال توسعه در طی یک پاندمی به واکسن و داروهای ضدویروس دسترسی نخواهند داشت . * گروههای در معرض خطر افرادی که به نوعی با پرندگان ارتباط دارند شامل : - مرغداران و کارگران مرغداری ها - کارگران کشتارگاه ها - فروشندگان پرنده - دامپزشکان و گروههای مایه کوب دامپزشکی - شکارچیان پرنده - مسافرانی که به مراکز یا کانون های بیماری از جمله چین ، تایلند ، اندونزی و ... مسافرت می کنند . - کودکان ۵-۹ ساله و افراد مسن معمولاً بالاترین میزان عفونت و بیماری را نشان می دهند . * دوره کمون : دوره کمون بیماری از کمتر از یک ساعت تا ۳ روز در پرندگان بطور انفرادی و بمدت ۱۴ روز در گله گزارش گردیده ، دوره کمون به تعداد ذرات ویروسی ، نحوه آلوده شدن و گونه ویروس بستگی دارد . * علایم بیماری الف ) انسان تب – گلودرد – تنگی نفس – کونژنکتیویت – اسهال – نارسایی کبدی – کلیوی – مرگ در اثر پنومونی ب ) پرندگان - علایم عمومی ، شروع ناگهانی تلفات با روند افزایشی ، کاهش فعالیت ، بی اشتهایی ، ژولیدگی پرها ، تورم سر و صورت مشاهده نقاط سیانوزه تاج ، ریش و ساق پا - علائم تنفسی ، عطسه ، سرفه ، رال های تنفسی ، ریزش ترشحات بینی و چشم - علائم گوارشی ، اسهال که گاهی به رنگ سبز می باشد . - علائم عصبی : عدم توانایی د رحرکت ، فلجی ، افتادگی ، بال ها ، لرزش سر و ... - علایم بیماری در طیور تخم گذار ، علاوه بر علائم فوق افت تولید تغییرات پوسته تخم مرغ ، کرچ شدن و پرریزی * تشخیص بیماری الف ) بر اساس علایم بالینی ، یافته های کالبد گشایی و بروز تلفات نامتعارف ب ) تست های سرمی نظیر الایزا ، HI ، AGP ج ) آزمایشات تکمیلی تشخیصی مانند PCR د ) جداسازی ویروس * راه های انتقال - تماس با پرندگان وحشی آلوده به ویژه پرندگان آبزی مهاجر و پرندگان زینتی - تماس با مدفوع و ترشحات مجاری تنفسی و چشم پرندگان مبتلا - آلوده شدن آب ، دان ، تجهیزات لباس ، افراد ، وسایل حمل و نقل با مواد دفعی پرندگان آلوده - پراکنده شدن کود مرغداری آلوده در محیط - تخم مرغ های آلوده ترک خورده و انتشار بیماری در هچری جوجه کشی * بقای ویروس ویروس آنفلوانزای پرندگان در دماهای پایین مقاوم بوده و حداقل تا ۳ ماه می تواند در کودهای آلوده زنده بماند . همچنین قادر است که در محیط آب با دمای ۲۲ درجه سانتی گراد به مدت ۴ روز و در آب با درجه حرارت صفر درجه سانتی گراد به مدت بیش از ۳۰ روز به حیات خود ادامه دهد . اما به هر حال اگر این ویروس تنها به مدت ۳ ساعت در دمای ۵۶ درجه سانتی گراد ، یا نیم ساعت در دمای ۶۰ درجه سانتی گراد قرار گیرد ، نابود می شود . همچنین تماس ویروس با مواد ضدعفونی کننده ای نظیر فرمالین و ید باعث از بین رفتن آن خواهد شد . به طور کلی مقدار یک گرم از کود آلوده حیوانی حاوی چنان تعداد بالایی از ویروس به شدت بیماری زای آنفلوانزای پرندگان است که می تواند حدود یک میلیون مرغ را به بیماری مبتلا کند . با توجه به ویژگی های مزبور ، کنترل حرکات پرندگان در منطقه محافظت ( حداقل به شعاع ۳ کیلومتر ) و منطقه مراقبت ( حداقل به شعاع ۱۰ کیلومتر ) در اطراف محل آلوده باید تعیین و اعلام شود . این منطقه های مشخص شده حداقل باید تا ۳۰ روز پس از پاکسازی و ضدعفونی محل هم محافظت شوند. با توجه به مقاومت بالای ویروس ، برای ضدعفونی کردن وسایل آلوده به خون و مایعات بدن بیماران مشکوک ، از هیپوکلریدسدیم ۱ درصد و برای ضدعفونی کردن سطوح فلزی صاف که در آنها نمی توان از مواد سفید کننده استفاده کرد ( برای مثال روی میز ) از الکل ۷۰ درصد استفاده کرد .مواد شوینده با تخریب سطحی Hباعث غیرعفونی شدن آن می شوند . یکی دیگر از ویژگی این ویروس که باز بر خطرناک بودن آن دلالت دارد این است که این ویروس ممکن است در اولین طغیان های خود ( مثل طغیان های پنسیلوانیا ، کلرنکریوایتالیا ) از بیماریزایی اندکی برخوردار باشد . اما به تدریج در عرض ۶ تا ۹ ماه و پس از چند بار عبور از بدن ماکیان دیگر ، به تدریج قدرت بیماریزایی و میزان کشندگی ویروس افزایش پیدا می کند و حتی به حدود ۱۰۰ درصد هم می رسد . * میزبان ها الف ) اکثر پرندگان و طیور اهلی و وحشی نظیر بوقلمون ، مرغ و خروس ،کبک خاکستری ،مرغ شاخدار ، گنجشک ، کبوتر ، بلدرچین ، قرقاول ، غاز ، اردک ، چلچله دریایی ، قو ، حواصیل و ... ب ) پرندگان زینتی نظیر طوطی ، مینا ،شاهین ، سهره پ ) پستانداران مانند : پلنگ ، گربه ، انسان ، خوک و نیز پستانداران دریایی * اقدامات مورد نیاز برای مراقبتهای بهداشتی و قرنطینه ای بیماری - قرنطینه کامل مرغداریهای مشکوک یا تأیید شده - معدوم نمودن کلیه پرندگان آلوده ، دان آلوده ، مواد اولیه و خوراک آلوده - ممانعت از جوجه ریزی ( گوشتی و تخم گذار ) به شعاع ۵ کیلومتر - تخلیه کلیه مرغداریهای گوشتی بالای ۴۰ روز و مرغداریهای تخمگذار منفی - تخلیه با تأخیر مرغداریهای گوشتی کمتر از ۴۰ روز - انجام مراقبت فعال بالینی و آزمایشگاهی مرغداریها به شعاع ۱۰ کیلومتر - ممانعت از جابجائی جوجه ، دان مرغی ،نهاده های اولیه دان و لوازم و تجهیزات مرغداری به شعاع ۲۰ کیلومتر - ممانعت از جوجه ریزی ( گوشتی و تخم گذار ) بمدت ۴ ماه به شعاع ۲۰ کیلومتر در اطراف کانون *مراقبت های بین المللی بهداشتی – قرنطینه ای - ممنوعیت واردات طیور و فرآورده های آن از کشورهای آلوده به آنفلوانزای فوق حاد طیور - تشدید اقدامات بهداشتی – قرنطیه ای در مرزهای شرقی - ممنوعیت واردات نهاده های اولیه دان طیور از کشورهای آلوده به آنفلوانزای فوق حاد طیور - ممنوعیت واردات پرندگان خانگی و زینتی از کشورهای آلوده به آنفلوانزای فوق حاد طیور - ارتباط مستمر با مجامع بین المللی مانند OIE * اقدامات مهم بهداشتی و قرنطینه ای - آماده سازی سالن های پرورشی بر اساس دستور العمل های بهداشتی - خرید و تهیه جوجه یکروزه از منابع دارای گواهی بهداشتی معتبر - از بین بردن کلیه مکان های حضور پرندگان آزاد پرواز و مهاجر در داخل مرغداری ها - سوزاندن تلفات یا دفن بهداشتی آن در عمق ۱/۵-۲ متری پوشاندن توسط یک لایه آهک - دپوی کود به مدت ۹۰ روز با پوشش نایلونی مناسب در داخل سالن یا محوطه در صورت بروز کانون بیماری - شستشو و ضدعفونی خودروهای حمل جوجه ، مرغ ، دان ، کود * توصیه های بهداشتی از آنجا که این ویروس توسط پرندگان مهاجر منتقل می شود . هیچ راهی برای جلوگیری از ورود ان وجود ندارد . اما انجام اقدامات ذیل در کاهش خطر انتشار و بیماری مؤثر می باشد : - رعایت بهداشت فردی - عدم شکار ، عرضه ، خرید و نگهداری پرندگان وحشی و مهاجر - خودداری از تماس غیرضروری با پرندگان - تهیه گوشت مرغ از مراکز مجاز بهداشتی - استفاده از ماسک و وسایل ایمنی در هنگام کار در مرغداری ها - تهیه جوجه یک روزه از کارخانجات جوجه کشی دارای پروانه بهداشتی بهره برداری معتبر از سازمان دامپزشکی - اخذ گواهی بهداشتی معتبر از واحد جوجه کشی - جوجه ریزی همزمان و یک سن و کاهش تراکم پرورش در واحد مترمربع در مزرعه - رعایت دقیق اصول بهداشتی قرنطینه ای در داخل و خارج مرغداری - جلوگیری از ورود پرندگان وحشی به مرغداری ها از طریق نصب توری و ترمیم خرابی های آن قبل از جوجه ریزی - تهیه دان از منابع مطمئن و اجتناب از مصرف دان باقی مانده دوره قبل - کنترل بهداشتی آب * کاهش ترددهای غیرضروری - ممانعت از نگهداری سگ ، گربه در مرغداری ها و خانه های کارگری - ممانعت از ورود حیوانات ولگرد به عنوان ناقلین مکانیکی به داخل مرغداری - امحاء بهداشتی لاشه ها در داخل مرغداری ها - اخذ مجوز کشتار در پایان دوره پرورش از شبکه دامپزشکی منطقه - پاکسازی و ضدعفونی کامل سالن و کلیه لوازم و تجهیزات پس از تهیه تخلیه - ممنوعیت فروش مرغ پایان دوره به صورت زنده در بازارهای محلی - ذخیره بهداشتی کود در مرغداری ها یا انبارهای مطمئن و حمل بهداشتی آن پس از پایان دوره - عدم استفاده از شانه تخم مرغ و کارتن های مصرف شده و ممانعت از ورود کلیه لوازم مستعمل به مرغداری - ممانعت از ورود وسایل نقلیه به داخل مرغداری و در صورت اضطرار ضدعفونی کردن کلیه وسایل نقلیه قبل از ورود به مرغداری - اجتناب از مصرف پودر ، گوشت و استخوان به خصوص با منشاء طیور در دان مصرفی مرغداری * توصیه های بهداشتی در خصوص پیشگیری از آنفلوانزای انسانی 1. بیماری انفلوانزا مسری است . در هنگام ابتلا بهتر است در منزل استراحت کرده و حداقل تماس را با سایرین داشته و تا بهبودی کامل و اجازه پزشک از حضور در مدرسه خودداری کنید . 2. در هنگام سرفه و عطسه از دستمال تمیز استفاده نمایید . از انداختن دستمال کثیف در کلاس ، راهروها و حیاط مدرسه خودداری و از دست دادن و بوسیدن دوستان خودداری نمایید . شستشوی دستها بطور مرتب به خصوص پس از عطسه و سرفه احتمال انتقال عفونت به دیگران را کمتر می کند . 3. از خوددرمانی پرهیز نموده و هر چه زودتر به پزشک مراجعه کنید . بر اساس اطلاعات دریافتی از کشورهای صنعتی و اولویت های موجود ، گروههای ذیل می توانند هدف واکسیناسیون قرار گیرند تا میزان بروز سخت بیماری و مرگ زودرس کاهش یابد . 1. ساکنان مؤسسات نگهداری سالمندان و معلولان 2. افراد مسن مبتلا به بیماریهای قلبی یا تنفسی یا کلیوی یا نارسایی سیستم ایمنی غیرساکن در مؤسسات نگهداری سالمندان 3. تمام کودکان زیر ۶ ماه که به بیماریهای فوق مبتلا هستند . 1. افراد مسن بالاتر از حداکثر سن متعارف در سطح ملی بدون در نظر گرفتن سایر عوامل خطر 2. سایر افراد گروههای تعریف شده بر اساس اطلاعات و ظرفیت های ملی مانند تماس های افراد در معرض خطر بالا ، زنان باردار، کارکنان بهداشتی و سایر افراد شاغل در فعالیت های کلیدی و نیز کودکان ۶-۲۳ ماهه . در حالیکه بالاترین میزان عفونت در کودکان ۵-۹ ساله مشاهده شده است ، گسترش شدید بیماری و مرگ و میر ناشی از آن غالباً در کودکان کمتر از دو سال ، افراد مسن و افراد دارای شرایط پرخطر نظیر بیماریهای تنفسی یا قلبی عروقی ، بیماریهای متابولیک شامل دیابت ملیتوس ، نارسائی کلیوی و انواع مختلف کاهش ایمنی اتفاق می افتد . در ایالات متحده آمریکا ، محدوده مرگ همراه با آنفلوانزا به ۳۰ تا ۱۵۰ نفر در هر ۱۰۰۰۰۰ نفر جمعیت بالای ۶۵ سال می رسد . از آنجا که ممکن است آنفلوانزا با سایر عفونت های تنفسی اشتباه شود و با توجه به اینکه گرفتاری مشترک آنها پنومونی است ، مرگ و میر ناشی از آنفلوانزا اغلب به صورت مرگ اضافی توسط پنومونی بیان می شود . بیش از ٪۹۰ مرگ های نسبت داده شده به پنومونی و آنفلوانزا ، در افراد مسن و سایر گروههای پرخطر روی می دهد . میزان بسیار بالای بیماری – مرگ و میر در ساکنین طولانی مدت مکانهای مراقبتی و کودکان کمتر ۶ ماهه مشاهده شده است.
+
نوشته شده در چهارشنبه هفدهم بهمن 1386ساعت 10:9 توسط باران
|
|
|||||
|
|||||
|
|
|
||||
|
بعضی روزها آدم واقعاٌ دلش برای اونی تنگ میشه که براش آرامش و راحتی ارزونی میاره نمیدونم جمله بندی ام درست بوده یا نه ولی منظورم اینه که خیلی خوبه که اتوبانا دو طرفه باشه اما همین یه طرفه اش هم خیلی حال میده مخصوصاٌ وقتی که هوا سرد باشه که به قول اخوان بازدم شما ابری میشه و جلو روت وا یمیسه و چقدر حال میده که اونو با یه نخ اولترا و نگاه به افق همونجه که زمین و آسمون یکی میشه تلفیق کرد و به یادش بود و اونم خودش را برات لوس کنه و حال کنه و تو هم دیگه علیرغم میل باطنیت دیگه محلش نزاری اما از خدا میخوای که باز هم برات چشاش خمار کنه . بسه یا باز هم برات بنویسم
دنیای دوست داشتن اون چیزی که میدونی بهش نمیرسی خیلی لذت بخشه
+
نوشته شده در چهارشنبه هفدهم بهمن 1386ساعت 10:0 توسط باران
|
|
|||||
|
|||||
|
|
|
||||
|
ايسنا:
مطالعات نشان داده است، مثبت گرايي نه تنها سبب لذت بخش شدن لحظات زندگي مي شود بلکه منجر به کاهش فشار خون در سنين پيري نيز خواهد شد. دکتر «علوي»، کارشناس ژنتيک و پزشک عمومي در اين باره به خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا) واحد علوم پزشکي ايران، گفت: فشارخون يکي از بيماري هاي شايع در سنين ميانسالي و سالمندي است که عوارض متعددي از جمله مشکلات قلبي و عروقي را در پي دارد.
+
نوشته شده در یکشنبه سی ام دی 1386ساعت 0:2 توسط باران
|
|
|||||
|
|||||
|
|
|
||||
|
مينو محرز ، با بررسي وضعيت عفونت هاي بيمارستاني در کشورهاي منطقه گفت : متاسفانه در اين زمينه به آمارهاي دقيقي در کشور دسترسي نداريم ، اما براساس آمارهاي بين المللي ، سالانه بيش از 2ميليون نفر در جهان دچارعفونت هاي بيمارستاني مي شوند.وي ادامه داد: البته شيوع عفونت هاي بيمارستاني گريبانگير اکثر کشورهاست و تنها مختص ايران نيست.
براساس آمارهاي جهاني در سال ، 17 تا 29 ميليارد دلار هزينه صرف درمان عفونت هاي بيمارستاني مي شود ، درحالي که مي توان با سرمايه گذاري مناسب در زمينه کنترل عفونت هاي بيمارستاني در هزينه هاي درماني صرفه جويي کرد. وي عفونت هاي ادراري را شايع ترين نوع عفونت دانست و گفت : عفونت هاي ادراري با 39 درصد ميزان شيوع ، بالاترين و عفونت هاي پوست با 8 درصد ميزان شيوع ، پايين ترين رده را درعفونت هاي بيمارستاني دارند. افراد مسن و بيماراني که داراي ناراحتي هاي ريوي هستند و کساني که تحت عمل جراحي قرار گرفته اند، افرادي هستند که احتمال ابتلا به عفونت هاي بيمارستاني در آنها جدي تر است. به گزارش ايسنا ، در اين همايش همچنين دکتر روان آسا ، رئيس بخش پژوهش هاي علمي شرکت آيرمانيک نيز گفت : براساس آمارهاي غيررسمي سالانه 12 تا 14 ميليارد تومان هزينه در کشور صرف عفونت هاي بيمارستاني مي شود. اين در حالي است که در کشور هنوز بيمارستان ها و مراکز درماني اي وجود دارند که به شکل بسيار بدوي و ابتدايي به ضدعفوني وسايل خود مي پردازند. وي افزود: متاسفانه بسياري از پزشکان هنوز فرق ضدعفوني و استريل را نمي دانند و تنها به ضدعفوني وسايل اکتفائ مي کنند در حالي که متخصصان توصيه مي کنند براي افزايش درصد گندزدايي بهتر است وسايل و ابزار قبل از استريل کردن تميز و ضدعفوني شود و بعد آنها را استريل کرد.
+
نوشته شده در یکشنبه سی ام دی 1386ساعت 0:1 توسط باران
|
|
|||||
|
|||||
|
|
|
||||||||||
+
نوشته شده در یکشنبه سی ام دی 1386ساعت 0:0 توسط باران
|
|
|||||||||||
|
|||||||||||
|
|
|
|||||
|
نمیدونم این چند روز کانال ۳ سیما را تماشا کرده اید یا نه در یکی از برنامه ها نوحه عذبی از آقایی بنام نزار قطری پخش شد که بسیار زیبا و پر محتوا و با آهنگی حزین و دل نشین بود که واقعاٌ مداحی را به نظر من یاد مداحان کشورمان داد که غیر از عربده کشیدن و حرفهای بی محتوا هیچی نمیگن . بهر حال به من خیلی اثر کرد و براتون میزارمش که امیدوارم مقبول واقع شود .
+
نوشته شده در شنبه بیست و نهم دی 1386ساعت 23:42 توسط باران
|
|
||||||
|
||||||
|
|
|
||||
|
نمیدونم در بیمارستان های دیگه چه خبره که این آقاهه که اومده بود از نمیدونم شورای عالی پرستاری و یا یه اسم دیگه که خیلی با مسما بود و ا پعد از اینکه خیلی با غضنفر و همکاراش نوشابه برای همدیگه باز کرده بودن پرستاری ایران رتبه سوم دنیا کرد و یه مدال برنز هم به غضنفر داد ناخوداگاه بعد که این مطلب را در نشریه وزین نظام پرستاری دیدم یادم دادگاه عبدالله نوری افتاد که نمیدونم اونو می شناسید یا نه ولی جهت اطلاع شما می گم که یکی از مدیرترین آدما تو جمهوری اسلامی در زمان حیان آقای خمینی بوده و بعدش هم تو اغلب دولت پست و مقام داشته و آخرین همش هم وزیر کشور کابینه اول ممد خاتمی بوده و بهر حال ایشون در دادگاه ویژه روحانین محاکمه میشه و رییس دادگاه در کیفرخواست خیلی چیزای عجیب و غریب به اون می بنده از عناد به نظام گرفته تا داستان های جالب دیگر و بیچاره عبدالله نوری که دهانش خشک شده بود پس از ارائه کیفرخواست خطاب به رییس دادگاه می گه : که اگه این چیزهای که شما مگید راست باشه وای به حال من و اگه دروغ باشه وای به حال شما و من هم به این آقا می گم ( راست یادروغ مسئولیت داشتن این آقا با خود نظام پرستاری و یه دلم میگه شاید این آقا اصلاٌ این کاره نبوده و شاید تاجر و یا با توجه به قد و هیکلش بسکتبالیست بیکاری بوده که بخواد تو بیم مازنداران و یا پتروشیمی ماهشهر بازی کنه ) تو یا پرستاری مارو ندیدی و یا پرستاری کشورهای دنیا را . خوب یه نمونه براتون بگم این آقا را بردن شهر شیراز من خودم مرحوم مادرم در بیمارستان شهرم عمل جراحی کرد و پزشکان گفتند که بعلت انسداد طولانی مدن روده ها تمام روده ها نکروز شده و هیچ کاری براش نمیشه کرد و شکم را فقط بازو بسته کردن اما من که خودم پرستارم و سابقه بیست سال کار دارم و همه چی رو میدونستم و حرف پزشک هم کاملاٌ درست بود بخاطر خیلی از مسایل مادرم را ساعت ۲۲ به سمت شیراز حرکت دادم تا اینکه ساعت ۱ بامداد به بیمارستان سعدی ( شهید فقیهی ) رسیدیم خدا وکیلی غیراز نیم ساعت اول که بیمار من در اتفاقات جراحی بود و من آقا پرستاروش میدیدم اما تمام کاراش خودم انجام دادم و از ساعت ۲ به بعد فقط صدای پفک خوردن همکارم را می شنیدم این از یمارستان شهر شیرازش که این آقا را به اونجا برده بودن و حالا نمیدونم کجا را نشون این آدم دادن که اینجوری گفته خدا دادند اما بهر حال خیلی خندیدم و عضنفر هم تو نشریه اش اینقدر طنز ننویسه که هر موقه میخونیمش از خنده روده بر می شم و میترسم غضنفر و نجاتیان و شریفی از تعریف و تمجید این نماینده خدای ناکرده ایستس میستی چیزی بدهند و دیگه ما کسی را نداشته باشیم که از مطالبتمان دفاع کنند و روز به روز وضع ما خرابتر بشه اما یه سئوال خودمونی هم دارم بنظر شما فرق بودن و نبودن نظام پرستاری چیه اگه برام کامنت بزارین ممنون میشم
+
نوشته شده در جمعه بیست و هشتم دی 1386ساعت 15:43 توسط باران
|
|
|||||
|
|||||